Tarihte Bugün- Ethel ve Julius Rosenberg İdam Edilişlerinin Yıldönümü

0

Bir çift güvercin havalansa
Yanık yanık koksa karanfil
Değil bu anılacak şey değil
Apansız geliyor aklıma

Sevdiğim çiçek adları gibi
Sevdiğim sokak adları gibi

Sevdiklerimin adları gibi
Adınız geliyor aklıma

Neredeyse gün doğacaktı
Herkes gibi kalkacaktınız
Belki daha uykunuz da vardı
Geceniz geliyor aklıma

Bir çift güvercin havalansa
Yanık yanık koksa karanfil
Değil bu unutulur şey değil
Çaresiz geliyor aklıma

Melih Cevdet Anday

Tarihte bugün Ethel ve Julius Rosenburg idam edilişlerinin yıl dönümünde onları anarak, Melih Cevdet Anday’ ın onlar için yazdığı şiirle başlamak istedik. Sovyetler Birliği adına casusluk yapmakla ve atom bombasıyla ilgili bilgileri sovyet yetkililere vermekle suçlanıp yargılandılar ve idam edildiler.İdam edilişlerinin haberi tüm dünyaya yayılmış ve kitlesel eylemlere dönüşmüştü.

Julius Rosenburg ,1940’da Ordu İşaret Alayı’na katıldı, orduda radar ekipmanları üzerinde çalıştı. Genç Komünist Derneği’nde lider oldu ve 1936’da orada üç yıl sonra evleneceği Ethel ile tanıştı.

Ethel Greenglass, 25 Eylül 1915’de New York’ta Yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Oyuncu ve şarkıcı olmayı çok arzuluyordu ancak sonunda bir nakliye firmasında sekreter olarak çalışmaya başladı. İşçi anlaşmazlıkları ile ilgilendi ve Genç Komünist Derneği’ne katıldı ve ilk kez Julius ile tanıştı. Rosenberglerin iki oğlu vardı.

SSCB’ye atom içerikli gizli bilgiler sızdırmakla ilgili suçlamaların doğruluğu o zamanlarda tartışmalıdır. On yıllarca sonra sovyet haberleşmeleri Venona projesi ile deşifre edilmiş ve kamuya açılmıştır. Bu haberleşmelerde Julius Rosenberg’in aktif olarak casusluk yaptığı yer almakta ancak, suçlu bulunduğu casuslukla ilgili ya da Ethel Rosenberg’in ilgisi olduğuna dair herhangi bir delil bulunmamaktadır. Çift Ethel Rosenberg’in kardeşi David Greenglass’ın çalıştığı New Mexico’daki araştırma merkezinden edindikleri nükleer silah sırlarını sovyet ajanlara ileten casuslar olarak suçlanmışlardı. İdam kararına bütün dünya tepki gösterdi. ABD yetkilileri “yalan söyledik” diye ifade verin idamınızı 30 yıla hapis cezasına indirelim diye teklif götürmüş fakat kabul görmemiştir. Daha sonra yapılan 20 yıl teklifi de kabul edilmedi. Sanıklar yalan söylemediklerini ifade etmişlerdir. Son yapılan teklif ise, Rosenberg’in bütün şuçu eşine yüklemesi karşılığında serbest bırakılması şeklindeydi ancak bu da reddedildi. Bu teklifler idam gününe kadar devam ettirildi. İdamlarının 18 Haziran tarihinde gerçekleştirileceğinin bildirilmesi üzerine çift, 18 Haziran’ın evlilik yıldönümleri olmasını gerekçe göstererek idamı 19 Haziran tarihine aldırdı. Çift elektrikli sandalyede idam edildi.

Leave A Reply