Tarihte Bugün-Doğum gününde Mao Zedong ve Kültür Devrimi

Mao Zedong

Çin’in Hunan eyaletinde doğdu. Zengin bir köylü ailesinin çocuğuydu. Öğretmenlik eğitimi almak üzere köyden ayrıldıktan sonra, 1911 devriminde Hunan eyalet ordusunda savaştı. Daha sonra okula geri döndü ve fiziksel dayanaklılık ile kolektif hareket üzerine çalıştı.

20140210001549-1276-big

1918’de mezun olduktan sonra Dört Eylül Hareketi sırasında Pekin’e gitti; burada, ileride kayınpederi olacak Profesör Yang Changji ile karşılaştı. Pekin’de derslerine katıldığı ve kendisini etkileyen diğer kişiler Li Dazhao ve Chen Duxiu’dur. Burada kütüphaneci olarak iş bulmuştu; zaten okumayı seven Mao, Çin ve dünya tarihi ile ilgili birçok eser okudu. Yine aynı yıllarda Yang Kaihui ile tanıştı ve evlendi.

chinese-president-mao-zedong

1920’lerde Çin’i gezmeye çıktı. Seyahati yine Hunan’da bitti; ancak artık Çin siyaseti üzerine sabit fikirlere sahipti.

27 yaşında, Temmuz 1921’de Çin Komünist Partisinin Şanghay’daki ilk kongresine katıldı. İki yıl sonraki üçüncü kongrede ise merkez kurul üyeliğine seçildi. İlk Kuomintang-ÇKP birleşik cephesi sırasında Kuomintang’ın Köylü Eğitim Enstitüsü yöneticisi oldu. Yine bu yıllarda, 1927 başlarında yazdığı “Hunan’da köylü sorunu” üzerine incelemesi; Mao’nun ilk ciddî teorik yazısı olarak bilinir.

indir

Savaş ve Devrim

Mao, Çin’de gerilla savaşının örgütleyicisi, planlayıcısı ve lideridir. O zamanlar 400 milyonu bulan bu köylü ülkesinde gerçekleşen devrim, esas olarak Mao Zedong’un eseridir.

mao

1927 bahar ve yaz aylarında Kuomintang’ın birleşik cepheye ihanetiyle ortaya çıkan kaos ortamından zorlukla kaçtı. Karısı öldürüldü. Aynı yıl Hunan’da Güz Hasadı Ayaklanması’nı yönetti, ancak başarısız oldu. Burada da Kuomintang askerlerinin elinden kurtulmayı başardığında kurşuna dizilmeye götürülüyordu. Artık bir avuç kalmış takipçileriyle birlikte Güneydoğu Çin’deki Jinggang dağlarına gitti. Burada 1931-1934 yılları arasında bir kurtarılmış bölgede Çin Sovyet Cumhuriyeti kuruldu ve Mao da onun başkanı seçildi. Aynı yıllarda He Zizhen ile tanıştı ve evlendi.

mao

Mao burada Zhu De’nin yardımlarıyla küçük ama etkili bir gerilla ordusu kurdu. Toprak reformu hareketi başlattı. Şehirlerdeki komünist kırımından kaçanlara sığınak sundu. Bu sırada Kuomintang baskısı artarken Çin Komünist Partisi içinde de liderlik yarışı ortaya çıkmıştı. Mao görevinden uzaklaştırıldı. Yerine o sırada Moskova’dan yönlendirilen (veya ÇKP yöneticilerinin Moskova’dan yönlendirildiğini iddia ettikleri) çizgiye sadık olan Zhou Enlai’ın da içinde olduğu kişiler geçirildi. Bunlar “28 Bolşevik” olarak tanınacaklardır.

Just like the good old days ... Chinese Communist Party officials are urging mobile phone-wielding citizens to send rousing "red'' text message.
Komünizm karşıtlarının başındaki isim olan Kuomintang lideri Çan Kay Şek, komünistleri ortadan kaldırmaya kararlıydı. Gerek bu dönemde ÇKP içinde şabloncu çizginin hakim olmasının, gerekse de Çan Kay Şek’in bu kararlılığının neticesi olarak komünistler “uzun yürüyüş” olarak anılan bir geri çekilmeye başladılar. Çin’in güneydoğusundan kuzey batısına kadar yürüdüler; bu mesafe toplamda 9.600 km kadardır. Mao’nun en üst seviyedeki komünist lider olarak tanınması bu yürüyüş sırasında olmuştur. Bunda en etkili olay ise, Zunyi Konferansı ve Zhou Enlai’ın Mao’nun saflarına geçmesidir. Bu konferansta Mao, ÇKP Politbürosu’nun İcra Komitesi’ne seçildi.

 

1937-1945 arasındaki Çin-Japon Savaşı’nda Japonlara karşı direnişi Uzun Yürüyüş’ün sona erdiği Yan’an’daki üs bölgesinden Mao yönetti. 1942’de ise ÇKP içindeki rakip önderlere karşı düzeltme harekatı başlatarak önderliği kesin olarak ele aldı.

Yine bu dönemde He Zizhen’den ayrıldı ve oyuncu Lan Ping ile (Jiang Qing olarak bilinir) evlendi.

mao-tse-tung-at_Tian_An_MenT

Çin-Japon Savaşı sırasında Mao ısrarla Kuomintang’la bir ittifak arayışına girdi ve başarılı oldu. İttifak kuvvetleri içinde zaman zaman çatışma çıksa ve hatta Kuomintang ÇKP kuvvetlerini çatışmaların büyük bölümünde yalnız bıraksa da sonuç Halkın Kurtuluşu Ordusu’nun ve ÇKP’nin yüz milyonlarca insanın kafasında meşrulaşması oldu. Bu dönemde ÇKP sadece düşman birliklerinden yardım alıyordu; oysa ABD sürekli olarak Kuomintang kuvvetlerini teçhiz ediyordu.

Bununla birlikte o dönemde ABD, Mao’nun kuvvetlerinin önemini daha yeni kavramaya başlamış görünüyordu. Bunun en belli başlı örneği, 1944’de Yan’an bölgesine gönderilen Amerikan diplomatı Dixie misyonudur.

II. Dünya Savaşı’ndan sonra da ABD Çan Kay Şek kuvvetlerine yardıma devam etti. Oysa bu sırada ÇKP ve Kuomintang arasındaki ittifak sona ermiş ve yeni bir iç savaş başlamıştı. Dolayısıyla ABD açıkça bu çatışmada taraf oluyordu.

Bu dönemde Stalin önderliğindeki Sovyetler Birliği de ÇKP birliklerine yardımda bulunuyordu ama bunlar çok azdı. Ayrıca bu yardımların Japon birliklerinden kalan teçhizatlar olduğu bilinmektedir.

21 Ocak 1949’da Kuomintang kuvvetleri ÇKP kuvvetlerine karşı çok ağır yenilgiler aldı. Kurtuluşun ilanından sonra Kıta Çin’inde kalan son Kuomintang çekirdeği de 10 Aralık 1949’da Chengdu’da yok edildi. Çan Kay Şek de aynı gün Tayvan’a kaçtı.

Çin Kültür Devrimi

Büyük Proleter Kültür Devrimi ya da kısaca Kültür Devrimi  Çin Komünist Partisi başkanı Mao Zedong’un iktidardaki son 10 yılı içinde (1966-1976) Çin Devrimi’nin ruhunu yeniden canlandırmak için başlattığı hareket. Çin’in Sovyet modelini benimseyeceğinden ve kendisinin Çin tarihinde alacağı yerden endişe eden Mao, Çin’de atılan bazı tarihi adımları geri döndürmek için benzeri görülmemiş bir çaba sarfederken, pek çok şehri kargaşa ortamına terketti.

1960’ları başlarında SSCB ile Çin arasında ortaya çıkan gerginlikler sırasında Bolşevik Devrimi’nin amacından uzaklaştığı kanısına varan Mao, Çin’in de aynı yolu izlemesinden çekiniyordu. Mao’yu Kültür Devrimi’ni başlatmaya yönelten bir başka neden de bir kısım arkadaşlarının Büyük Atılım’ın neden olduğu ekonomik çöküntüden kurtulmak amacıyla uyguladıkları programlara karşı duyduğu kuşkuydu.

Mao, şehirli gençleri Kızıl Muhafızlar adıya kurduğu organizasyona katılmaya teşvik etti ve güvenlik güçlerine Kızıl Muhafızlar’a müdahale etmemelerini emretti.[1] Mao gençlere devrim eğitimi vermeyi planlıyordu ancak hareket kısa zamanda kontrolden çıktı ve kendi içinde mücadelelere başladı.

Mao’nun ölümüyle birlikte sona eren Kültür Devrimi’nin bir neslin eğitimsiz kalması, halkın gruplaşması, milyonlarca insanın işinden ve konumundan olması ve ekonomik yavaşlama gibi çok ciddi sonuçları oldu.

Ve Şangay Halk Komünü

Mao Zedong, Sosyalist yolda giden yolda hareketin halktan kopuk olmaması ve parti içerisinde yuvalanmış reviyonistlere karşı halkı harekete geçmesini istedi. Bu esnada Şanghay’da muazzam bir politik güç yavaşça uykusundan uyanıyordu. İşçi Genel Karargahı (İGK), Vang Hongven isimli genç bir tekstil işçisinin önderliğinde on binlerce fabrikada örgütlenmiş, işçi inisiyatifine ket vuran reviyonist uygulamaları topa tutan siyasi bir mücadele başlatmıştı. Ülke genelinde revizyonist parti teşkilatına karşı işçiler greve gitmiş durumundaydı.

Bazı revizyonist liderler işçilere yüksek maaş gibi vaatlerde bulunsada Şanghay’lı işçiler ülke genelinde oluşan Kızıl Muhafızlarla iletişime geçerek, işçilerden, kitle örgütlerinden, devrimci parti kadrolarından ve HKO’nun politik kadrolarından oluşan devrimci komiteler örgütlemeye başladılar. Şanghay Devrimci Komitesi temel devlet binalarının, sınai teşekküllerin ve ulaşım araçlarının kontrolü revizyonistlerin elinden almıştı.

Komün kurulduktan sonra parti içerisindeki revizyonistler, ordu içerisindeki revizyonistlerle işbirlği yaparak saldırılar düzenledi ise de başarılı olamamışlardı. Bu saldırılar 1976 yılında Mao’nun ölmesiyle yoğunlaştı. Aynı yıl içerisinde gerçekleşen darbeye direnselerde başarılı olmamış ve Komün yıkılmıştır.

kaynak:wikisosyalizm

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here